ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕੈਨੇਡਾ, 5 ਸਤੰਬਰ (ਜਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਊਜ਼): ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕਿਊਬੈਕ ਸੂਬੇ ਦੀ Université de Montréal (University of Montreal) ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ 2026 ਦੇ Fall semester ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ graduate-level ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਰਸ ਦਾ ਕੋਡ REL 6137 ਅਤੇ ਨਾਮ “Le sikhisme : histoire, culture et spiritualité” ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ “ਸਿੱਖ ਧਰਮ: ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ” ਹੈ। ਇਹ 3-credit ਦਾ graduate-level ਕੋਰਸ ਹੈ ਅਤੇ Université de Montréal ਦੇ Faculty of Arts and Science ਅਧੀਨ Institut d'études religieuses ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ course catalogue ਮੁਤਾਬਕ REL 6137 ਨੂੰ Master’s in Religious Studies, Doctorate in Religious Studies ਅਤੇ 15-credit graduate Asian Studies microprogramme ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Université de Montréal ਦੀ Religious Studies ਵਿੱਚ Master's degree ਕੁੱਲ 45 credits ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Université de Montréal ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭਾਂ, devotional texts ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, post-colonial ਦੌਰ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਟਕਰਾਵ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ Fall 2026 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ timetable ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕੋਰਸ Professor Diana Dimitrova ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਲਾਸ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 8:30 ਤੋਂ 11:30 ਵਜੇ ਤੱਕ campus ਉੱਤੇ in-person ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾਇਨਾ ਦਿਮਿਤਰੋਵਾ South Asian traditions and cultures ਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ Royal Society of Canada ਦੀ Fellow ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ Heidelberg University ਤੋਂ South Asian Studies ਵਿੱਚ doctorate ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਹ McGill University, University of Miami, KU Leuven, University of Liège, Free University of Brussels, Paris ਦੀ School for Advanced Studies in the Social Sciences ਅਤੇ Heidelberg University ਸਮੇਤ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ visiting scholar ਵਜੋਂ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ French ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਿਖਤੀ assignments ਅਤੇ examinations French ਜਾਂ English ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ Baljeet Singh Chadha ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ Mandeep “Roshi” Kaur Chadha ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Baljeet Singh Chadha ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ French-speaking ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਤੱਕ Sikh Studies ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜਿਹੇ ਕੋਰਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ graduate level ’ਤੇ Sikh Studies ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ university course ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਹੈ; ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ course listing ਖੁਦ “world first” ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ Sikhism ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ graduate-level Sikh Studies ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
Université de Montréal ਵਿੱਚ Sikhism ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ catalogue ਵਿੱਚ undergraduate ਪੱਧਰ ਦਾ REL 2260 — “Sikhisme: religion et culture” ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, doctrines, philosophy, scriptural sources, culture, literature, practices ਅਤੇ rituals ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਰ Fall 2026 ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ REL 6137 ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ graduate level ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ Master’s ਤੇ Doctoral programmes ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਕਿਊਬੈਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ੀ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨੂੰ French ਵਿੱਚ university ਦੇ ਉੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ Sikh Studies ਨੂੰ English-language scholarship ਤੋਂ ਅੱਗੇ Francophone academic world ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਬਾਰੇ French ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖੋਜ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਵੀ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Université de Montréal ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ Fall 2026 course schedule ਵਿੱਚ REL 6137 — Le sikhisme : histoire, culture et spiritualité ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਇਹ graduate-level ਕੋਰਸ ਮੌਜੂਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
