ਕਾਠਮੰਡੂ, 29 ਅਗਸਤ (ਜਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਊਜ਼): ਨੇਪਾਲ–ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਢਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਆਏ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 633 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 626 ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ 7 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਰੀਬ 2,984 ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਲਾਪਤਾ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,426 ਲੋਕ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 558 ਲੋਕ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਗਿਯਰੋਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਹਾਲੇ ਅਸਥਾਈ ਹਨ। ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਮਗਰੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਸੂਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰੋਕਣੇ ਪਏ। ਮੌਸਮ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਗਰੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਬਚਾਏ ਗਏ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਠਮੰਡੂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਿੱਬਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਗਿਯਰੋਂਗ ਸਰਹੱਦੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਤਬਾਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਸਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਪਿਆ।
ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਚਿੱਕੜ, ਬਰਫ਼, ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਸਰਹੱਦੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ 500 ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ 555 ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਲਬੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 99,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 21,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕੁਝ ਘਟਿਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਢਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹੇਠਾਂ ਬਣੀ ਦੂਜੀ ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 120,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਹਾਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕੀ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲਣ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਐਂਡ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰਿਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 93,000 ਲੋਕ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਦਵਾਈਆਂ, ਆਰਜ਼ੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਦਸਤ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਗ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ, ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਪੁਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਪੁਲ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਡੀਐੱਨਏ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 60 ਟਨ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੇਪਾਲ ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਬਲ, ਦਵਾਈਆਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੁਰੰਗ ਬਚਾਅ ਟੀਮ, ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮ ਅਤੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪੁਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਵਰਨਿਮ ਵਾਗਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋਈਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ, ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 4 ਤੋਂ 5 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਰਕਮ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
